Chương 8: Bản vẽ và đường ống
Hành Chu phóng lớn tên nhà thầu phụ trên ảnh hóa đơn, rồi đặt cạnh danh mục hồ sơ Thành Thịnh đã giao. Hai dòng chữ trùng nhau từng nét, nhưng những cột thông tin bên cạnh vẫn để trống: hạng mục, người phụ trách, phạm vi công việc.
Anh ghi mã tài liệu vào sổ, đánh dấu đây là đầu mối cần xác minh. Hóa đơn chỉ cho biết một đơn vị đã giao vật liệu vào một ngày nhất định. Nó không thể thay cho hồ sơ thi công, càng không thể kể thay người đã quyết định đổi tuyến ống.
Điện thoại rung trên bàn. Tin nhắn từ cán bộ lưu trữ quận báo bản vẽ lưu trữ đã được tìm thấy, có thể nhận tại quầy tiếp nhận trong giờ làm việc. Hành Chu đọc lại số hiệu hồ sơ, cất máy tính bảng vào túi rồi đứng dậy.
Ở cửa phòng làm việc tạm, Duy Khải đang nói chuyện với một người đàn ông mặc áo khoác xám. Thấy Hành Chu, anh ta kết thúc câu bằng một cái gật đầu ngắn rồi nhìn đồng hồ.
“Có tin từ quận à?” Duy Khải hỏi.
“Họ đã tìm được bản vẽ lưu trữ.”
“Bản vẽ cải tạo năm 2003?”
“Có thể là một phần hồ sơ. Tôi phải xem tài liệu rồi mới biết phạm vi.”
Duy Khải gấp tờ giấy trên tay làm đôi. “Nếu có bản vẽ thì nên sớm đối chiếu. Mấy hộ trong tòa hỏi tôi về đường ống suốt.”
“Tôi sẽ lập danh mục tài liệu đã nhận và những thứ còn thiếu.”
“Công ty cần một kết luận có thể trình lên. Cứ kéo dài thì cư dân càng bất an.”
Hành Chu nhìn tờ giấy trong tay anh ta. Trên đó là lịch họp nội bộ, không có chữ ký hay số hiệu tiếp nhận.
“Hiện giờ tôi chưa thể kết luận từ một bản vẽ.”
Duy Khải thở ra qua mũi, nhưng không ngăn anh đi. “Tôi cho người đưa anh xuống quận.”
“Tôi tự đi được.”
Hành Chu không muốn một người của chủ đầu tư đứng cạnh mình ở quầy lưu trữ, khiến cán bộ tiếp nhận nghĩ việc xin tài liệu có điều kiện. Anh cầm túi, xuống cầu thang ra sân.
Ở trạm tàu gần khu tập thể, anh đứng giữa dòng người tan ca, tay giữ chắc quai túi. Vệt bụi xi măng còn bám trên cổ tay áo. Khi tàu dừng ở ga, anh bước lên, tìm được chỗ đứng gần cửa và mở tin nhắn lần nữa. Mã hồ sơ gồm ba nhóm chữ số. Anh đọc thầm từng nhóm, sợ mình nhớ sai.
Quầy lưu trữ nằm trong một tòa nhà hành chính cũ, tầng hai. Cán bộ trực quầy kiểm tra giấy giới thiệu, rồi kéo một hộp hồ sơ màu nâu khỏi ngăn tủ. Bên trong là các tờ bản vẽ cuộn quanh lõi giấy, mép đã ố vàng và có chỗ rạn.
“Đây là bản sao lưu, không phải hồ sơ gốc,” người cán bộ nói. “Tài liệu có hai tờ. Anh ghi nhận từng tờ, chụp tại chỗ. Nếu cần bản sao có chứng thực thì nộp đơn riêng.”
Hành Chu đeo găng mỏng, đỡ tờ giấy khỏi trượt khỏi bàn. Dấu lưu trữ ở góc dưới còn đọc được. Anh chụp toàn tờ, rồi chụp riêng số hiệu, ngày tháng và phần ghi chú. Trên bản vẽ mặt bằng tầng một, đường ống thoát nước chạy dọc theo tường phía trong, sau đó vòng qua một hành lang phụ. Nét mực nhạt, nhưng tuyến vẫn nhận ra được.
Tờ thứ hai là sơ đồ một phần tầng dưới. Hành Chu lần theo đường ống, dừng ở đoạn gần trục kết cấu. Một ký hiệu dầm phụ nằm cách tuyến vẽ một khoảng. Bản vẽ thể hiện ống tránh xa nó.
Anh xem kỹ ghi chú bên lề. Không có chữ ký phê duyệt thay đổi, cũng không có phần phụ lục đánh dấu tuyến khác. Những ô dành cho đơn vị thi công và người nghiệm thu có nét mực nhòe, không đủ để anh đọc tên.
“Có hồ sơ thi công đi kèm không?” anh hỏi.
“Trong hộp này không có. Danh mục cho thấy còn một tập biên bản nghiệm thu, nhưng chưa được chuyển về đây.”
“Anh có thể ghi giúp tôi tập đó chưa có ở phòng lưu trữ không?”
Người cán bộ chỉ vào sổ nhận tài liệu. “Anh ghi yêu cầu của mình, tôi xác nhận tình trạng tra cứu hôm nay.”
Hành Chu viết chậm, nêu đúng số hiệu và tên tài liệu cần tìm. Anh không ghi rằng hồ sơ đã thất lạc. Bên dưới, người cán bộ ký xác nhận rằng bản vẽ lưu trữ đã được xuất trình, còn tập biên bản nghiệm thu chưa có trong hộp hồ sơ được tra cứu.
Trước khi rời quầy, Hành Chu hỏi về thủ tục xin hồ sơ thi công chi tiết và giấy phép cải tạo. Người cán bộ đưa cho anh mẫu đơn, nói cần điền rõ phạm vi hạng mục, chủ thể đề nghị và mục đích sử dụng. Hành Chu kẹp mẫu đơn vào bìa, cảm ơn rồi trở về khu tập thể khi trời đã sẫm.
Anh ghé căn hộ tầng bốn lấy thước cuộn, đèn pin và máy ảnh công trình. Tú Anh đang ngồi bên bàn, khâu lại đường chỉ bung ở một chiếc áo. Bà ngước mắt nhìn túi hồ sơ.
“Đã tìm thấy giấy gì rồi?”
“Bản vẽ lưu trữ. Con chưa có biên bản thi công hay phụ lục nghiệm thu.”
“Đường ống có trên đó không?”
“Có. Nhưng con phải xem tận nơi rồi mới đối chiếu được.”
Tú Anh đặt áo xuống. “Bố con từng cầm một tờ giấy có nhiều đường kẻ như vậy. Ông ấy trải nó trên bàn, mẹ không hỏi.”Hành Chu để tay trên quai túi. Anh không hỏi bà nhớ vào năm nào hay tờ ấy thuộc hồ sơ nào. Họ đã có đủ những câu chưa thể kiểm chứng. Anh chỉ nói:
“Nếu mẹ còn nhớ gì về tờ đó, khi nào muốn thì nói với con.”
Tú Anh gật đầu, nhặt chiếc áo lên. “Con đi xuống đi. Đừng để người ta chờ.”
Tầng một vẫn còn mùi nước ẩm và bụi bê tông. Người phụ trách kỹ thuật của tòa nhà, một người đàn ông tên Chu, đang kiểm tra nắp hộp kỹ thuật gần cửa phòng chứa đồ. Hành Chu giới thiệu mục đích đối chiếu và đưa bản sao sơ đồ có ghi chú của mình.
Chu cúi nhìn tờ giấy. “Đoạn này tôi biết. Nắp hộp phía sau kệ sắt.”
“Anh có thể cùng tôi mở phần nắp được không? Chỉ mở chỗ tiếp cận hiện có. Không tháo lớp che nào.”
“Được. Nhưng bên trong hẹp, anh đừng để chân vướng ống.”
Chu dời chiếc kệ sắt nhẹ khỏi tường. Họ tháo hai con vít ở nắp hộp rồi đặt nó lên nền, không dùng lực vào các đường ống. Hành Chu chiếu đèn pin vào khe mở. Một ống thoát nước màu xám chạy sát mặt dưới của dầm phụ, bị che một phần bởi lớp vữa quanh chỗ nối. Tại đoạn ngoặt, một mối nối có vệt keo sẫm màu.
Anh không luồn tay vào khe. Anh đặt thước ở mép tường, để Chu giữ đầu còn lại, rồi đo khoảng cách từ mặt ngoài ống đến cạnh dầm nhìn thấy được. Số đo chỉ áp dụng cho đoạn có thể tiếp cận; lớp che khuất khiến họ không nhìn được toàn bộ mối nối.
“Anh giữ thước thấp một chút,” Hành Chu nói. “Đừng ép vào ống.”
Chu dịch tay. Hành Chu đọc số, ghi vào sổ, chụp ảnh toàn cảnh có mốc cửa và ảnh cận cảnh mối nối. Anh đặt thẻ ghi mã điểm đo cạnh khu vực, nhưng không chạm vào lớp vữa. Trong khung hình, đèn pin làm lộ ra một vệt ẩm mảnh chạy dưới đường ống.
Chu nhìn vào máy ảnh. “Tôi tưởng ống đi sát tường. Bản vẽ thể hiện thế nào?”
Hành Chu mở bản sao trên bảng kẹp. Anh đặt cạnh sơ đồ hiện trạng, lấy thước rà theo hai tuyến. Trên giấy, đoạn ống vòng qua hành lang phụ, xa trục dầm. Ngoài thực tế, đường ống đổi hướng ngay trước dầm rồi chạy dọc sát cạnh dưới.
“Không trùng nhau,” Chu nói.
“Đúng. Tôi sẽ ghi phần đã nhìn thấy, nhưng chưa thể nói ai đã đổi tuyến hoặc vào thời điểm nào.”
“Có cần tháo lớp vữa để xem bên trong không?”
“Không. Chưa có phương án kiểm tra được phê duyệt. Nếu tự đục, mình có thể làm hỏng phần đang cần xem, mà không có giám sát kỹ thuật.”
Chu gật đầu, đặt nắp hộp trở lại và siết vít vừa đủ. “Anh muốn tôi ký xác nhận đã mở hộp?”
“Anh ký rằng chúng ta đã mở nắp sẵn có, quan sát đoạn ống trong giới hạn tiếp cận, chụp ảnh và đo khoảng cách. Không ký nhận xét về chất lượng hay nguyên nhân.”
Hành Chu viết rõ câu đó trên tờ ghi nhận. Chu đọc hai lượt, sửa chữ “mở hộp” thành “mở nắp hộp kỹ thuật hiện có”, rồi ký tên. Hành Chu ký bên dưới, đưa Chu một bản chụp bằng điện thoại để anh giữ.
Từ phía hành lang, bà Tạ bước tới, nhìn vào hộp kỹ thuật đã đóng lại.
“Có phải họ đổi ống mà không xin phép không?” bà hỏi.
Hành Chu cất thước. “Tôi chưa biết có giấy phép hay không. Hồ sơ hiện tôi xem được chưa có giấy đó.”
“Nhưng ống khác với bản vẽ.”
“Đúng. Hiện trạng và bản vẽ không trùng. Nguyên nhân vẫn cần hồ sơ thi công và kiểm tra thêm.”
Bà Tạ nhìn Chu, như chờ ông xác nhận. Chu chỉ nói mình đã ký phần quan sát tại chỗ. Bà không hỏi thêm, nhưng nét mặt vẫn nặng.
Hành Chu trở lại phòng làm việc tạm. Anh đặt bản vẽ lưu trữ lên bàn, ghim xuống ở hai góc để giấy không cuộn lại. Hóa đơn Hải Bình cho anh biết ngày giao hàng và tên đơn vị cung ứng. Thời điểm ấy gần với những lời kể về đợt đổi tuyến, nhưng giữa hai mốc chưa có giấy tờ chứng minh ai đưa ra quyết định. Cũng chưa có đánh giá nào cho biết đường ống sát dầm ảnh hưởng đến cấu kiện đến mức nào.
Anh điền mẫu yêu cầu hồ sơ, đề nghị cung cấp hồ sơ thi công chi tiết, biên bản nghiệm thu và giấy phép cải tạo liên quan đến tuyến ống thoát nước. Phần mục đích sử dụng, anh ghi để đối chiếu hiện trạng, xác định phạm vi công việc và đánh giá kỹ thuật. Anh kẹp theo mã bản vẽ, ghi ngày nhận tài liệu, rồi đặt hồ sơ vào bìa riêng.
Trong báo cáo tạm, Hành Chu gõ một đoạn ngắn: “Bản vẽ lưu trữ thể hiện tuyến ống thoát nước đi theo hành lang phụ; tại vị trí đã mở nắp kỹ thuật hiện có, tuyến ống thực tế đổi hướng và chạy sát dầm phụ. Chưa tiếp cận được toàn bộ mối nối, chưa có hồ sơ thi công chi tiết và giấy phép cải tạo. Chưa xác lập nguyên nhân sai khác hoặc mức độ ảnh hưởng đến kết cấu. Cần tiếp tục đối chiếu hồ sơ và đánh giá theo phương án được phê duyệt.”
Anh đọc lại từng câu, xóa chữ “tự ý” đã gõ nhầm vào phần ghi chú rồi lưu bản dự thảo. Trên bàn, bản vẽ cũ nằm cạnh ảnh mối nối. Một đường kẻ trên giấy rẽ xa dầm; đường ống ngoài thực tế lại áp sát vào nó. Hai tài liệu cùng mô tả một tầng nhà, nhưng không giải thích được khoảng cách giữa chúng.
Khi Hành Chu ra khỏi phòng làm việc, mấy cư dân đang đứng dưới cầu thang nói nhỏ với nhau. Ông Lưu hỏi liệu đường ống chạy gần dầm có nghĩa cả tòa nhà phải dọn đi không. Bà Tạ bảo chưa ai nói rõ, rồi quay sang nhìn Hành Chu.
Anh dừng lại ở bậc dưới cùng. “Tôi chưa thể trả lời dứt khoát. Phát hiện này cần được đối chiếu với hồ sơ thi công và đánh giá kỹ thuật. Hai cột tầng một vẫn phải được hạn chế tiếp cận theo khuyến nghị hiện có. Còn việc di dời bao nhiêu hộ phải dựa trên đánh giá đầy đủ và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.”
Không ai đáp ngay. Ông Lưu nhìn xuống đôi dép dính bụi, bà Tạ vuốt phẳng mép túi vải. Hành Chu đi ra sân, mang theo bản sao và ảnh vừa chụp.
Bản vẽ cũ không thể giải thích vì sao đường ống lại chạy sát dầm phụ.