Đường Kẻ Trên Tòa Nhà Sắp Đổ

Chương 7: Hóa đơn gấp đôi

Mục lục

Hành Chu cất bút sau khi ghi số tiếp nhận yêu cầu sao lục vào sổ. Quận chưa hồi âm. Anh khép bìa hồ sơ, vừa bước ra khỏi phòng làm việc tạm thì nghe tiếng người gọi từ sân giữa.

“Diệp công.”

Hải Bình đứng cạnh mái che xe đạp, tay phải giữ chiếc túi vải cũ. Áo khoác công trường của anh còn bám bụi trắng ở khuỷu tay. Anh nhìn về phía cửa phòng, bàn tay vẫn giữ chặt quai túi.

“Anh tìm tôi à?” Hành Chu hỏi.

“Ừ. Mẹ tôi nói anh đang tra hồ sơ cũ.” Hải Bình kéo chiếc ghế nhựa khỏi sát tường, đặt xuống rồi không ngồi. “Nhà tôi có giữ mấy tờ hóa đơn từ đợt sửa đường ống năm ấy. Tôi không biết có giúp được gì không.”

Hành Chu nhìn chiếc túi trong tay anh. “Anh biết chúng liên quan đến phần nào?”

“Không chắc. Mẹ tôi bảo trong đó có giấy mua vật liệu. Tôi chỉ nhớ lúc nhỏ từng phụ người quen chuyển đồ.”

“Anh muốn đưa tôi xem bản gốc hay bản chụp?”

Hải Bình im lặng một nhịp. Anh liếc quanh sân. Vài hộ đang dắt xe qua khoảng trống giữa các chậu cây. Từ tầng hai vọng xuống tiếng cửa sổ đóng mạnh.

“Bản gốc,” anh nói. “Nhưng anh phải nói rõ là tôi chỉ đưa giấy, không khẳng định ai làm gì.”

“Tôi sẽ ghi đúng như vậy.”

Hải Bình ngồi xuống ghế. Anh đặt túi lên đầu gối, mở nút buộc. Từ trong túi, anh lấy ra một phong bì nâu đã mềm ở các cạnh. Trên mặt phong bì có những vệt mực nhòe và một đường gấp chéo.

“Lâu rồi không ai động đến,” anh nói. “Mẹ tôi cất cùng giấy bảo hành máy bơm với mấy tờ đóng góp. Hồi trước tôi nghĩ chỉ là giấy lặt vặt.”

Anh mở phong bì, rút ra một tờ hóa đơn gấp thành tư. Giấy mỏng, chỗ giữa đã ngả vàng. Mép dưới có vết bẩn sẫm như dầu máy. Hải Bình không đưa ngay mà đặt nó lên chiếc bàn gỗ kê ngoài phòng làm việc.

“Anh có thể kể lúc mười ba tuổi anh đã làm gì?” Hành Chu hỏi.

“Tôi được một người quen gọi sang phụ chuyển mấy bao vật liệu nhẹ. Có người lớn ở đó. Tôi khuân từ chỗ xe tải đến cửa sau, xong được trả ít tiền.” Hải Bình cúi nhìn hai bàn tay mình. “Tôi không vào bên trong làm. Không đụng đến cột, dầm hay đường ống. Mấy hôm sau tôi nghe họ nói đã đổi tuyến ống, nhưng tôi không thấy ai quyết định việc đó.”

“Anh nhớ người quen ấy là ai không?”

“Nhớ mặt, không nhớ họ tên. Hồi đó tôi gọi là chú, nhưng chắc chẳng phải họ hàng. Mẹ tôi cũng không biết rõ người đó làm cho đơn vị nào.”

“Anh có nhớ ngày chuyển vật liệu không?”

Hải Bình lắc đầu. “Không. Tôi biết hôm ấy trời nóng, nhưng tháng nào thì chịu. Hóa đơn may ra có ngày.”

Hành Chu kéo ghế ra. “Tôi sẽ chụp nguyên trạng trước khi gấp mở thêm. Anh ngồi đây giúp tôi xác nhận giấy này do gia đình anh giữ và anh tự nguyện đưa bản gốc để tôi chụp.”

“Bản gốc tôi phải mang về.”

“Được. Tôi chỉ chụp tại chỗ, lập giấy nhận bản sao. Anh giữ lại tờ hóa đơn.”

Hành Chu lấy máy ảnh công trình khỏi túi, đặt một tấm thước tỷ lệ cạnh hóa đơn mà không đè lên giấy. Anh chụp mặt trước từ trên cao, sau đó chụp cận phần ngày tháng, tên đơn vị và dòng mô tả vật liệu. Anh không lật tờ giấy cho đến khi đã chụp đủ các nếp gấp và dấu mực ở mặt ngoài.

Hải Bình ghé gần bàn. “Có cần ép phẳng không?”

“Không. Nếp gấp cũng là tình trạng hiện tại của giấy. Nếu ép mạnh có thể làm rách.”

“Chỗ này mực nhòe rồi,” Hải Bình nói, chỉ vào một dòng gần mép. “Tôi không biết có đọc được không.”

Hành Chu điều chỉnh góc chiếu của đèn rồi chụp thêm một tấm. “Tôi sẽ giữ nguyên những gì nhìn thấy. Chỗ không đọc rõ thì đánh dấu chưa đọc được, không tự đoán.”

Anh cất máy rồi lấy ra một tờ giấy nhận bản sao. Trong đó anh ghi ngày, nơi tiếp nhận, số ảnh, mô tả ngắn về hiện trạng tờ hóa đơn và người giữ bản gốc. Anh đưa Hải Bình xem từng dòng.

“Ở đây anh ghi ‘hóa đơn vật liệu phục vụ đợt cải tạo năm 2003’,” Hải Bình nói. “Nhưng trên giấy có ghi rõ vậy à?”

“Chưa. Anh vừa nói gia đình giữ giấy cùng hồ sơ của đợt ấy, còn nội dung hóa đơn phải đọc theo chính nó. Tôi đổi thành ‘hóa đơn do gia đình Tôn Hải Bình lưu giữ, có ghi vật liệu và ngày giao hàng’. Quan hệ với đợt cải tạo sẽ ghi là đầu mối cần đối chiếu.”

Hải Bình nhìn anh một lúc rồi gật. “Ghi thế đi.”

Hành Chu sửa lại, đưa bút cho anh ký xác nhận đã xem nội dung. Hải Bình ký chậm, nét bút đè sâu ở chữ cuối.

“Anh có nhớ mình đã chuyển thứ gì?” Hành Chu hỏi tiếp. “Không cần đoán theo hóa đơn. Chỉ điều anh nhớ trực tiếp.”

“Bao xi măng thì có. Còn mấy đoạn ống ngắn, loại nhẹ, người lớn bảo tôi đặt cạnh tường.” Hải Bình dừng lại. “Tôi không biết chúng có được dùng hết không. Cũng không biết có phải đúng những món ghi trên tờ này.”

“Anh có vào khu vực chân cột không?”“Không. Tôi chỉ đi từ xe đến cửa sau. Chỗ đó có người lớn đứng nhận.”

“Có ai bảo anh chuyển vật liệu qua cầu thang hay vào căn hộ nào không?”

“Không. Họ nói để ở cửa sau, tôi làm theo. Tôi chưa từng cầm dụng cụ thi công.”

Hành Chu ghi lại lời kể, rồi đọc thành tiếng để Hải Bình nghe. Anh phân biệt những gì Hải Bình nhớ rõ với phần không thể xác nhận. Khi đọc đến câu “nghe người khác nói đã đổi tuyến ống”, Hải Bình ngắt lời.

“Tôi không biết ai nói. Có thể là người quen gọi tôi đến, cũng có thể tôi nghe người lớn nói với nhau sau đó. Anh ghi là tôi không nhớ nguồn được không?”

Hành Chu gạch nhẹ phần câu vừa viết, bổ sung đúng như vậy.

“Còn chuyện mẹ tôi ký giấy,” Hải Bình nói, giọng nhỏ hơn. “Bà ấy có biết hóa đơn này ở nhà. Nhưng bà không biết tôi từng phụ chuyển đồ lấy tiền. Nếu người ta nối chuyện đó với chữ ký, họ sẽ bảo nhà tôi biết hết từ đầu.”

Hành Chu đặt bút xuống. “Tờ hóa đơn không chứng minh bà Tôn biết ai thay đổi đường ống hay hiểu nội dung nghiệm thu. Lời kể của bà phải ghi theo điều bà nhớ. Phần còn lại cần hồ sơ và kiểm tra kỹ thuật.”

“Nhưng bà đã ký.”

“Đúng. Chữ ký là một dữ kiện. Nó không tự nói thay bà về điều được giải thích khi ký, cũng không cho biết bà đã được xem những giấy tờ nào.”

Hải Bình ngả lưng vào ghế. Dưới mái che, một chiếc xe đạp có giỏ nhựa rung nhẹ khi gió lùa qua sân. Anh nhìn ra đó, rồi quay lại.

“Bà ấy cứ nghĩ mình đã làm sai, nhưng lại sợ người khác lấy chữ ký ấy để buộc cả khu phải đi.”

“Bà Tôn đã nói với tôi bà hiểu giấy là xác nhận cư dân được thông báo về sửa chữa. Bà cũng thừa nhận đã ký mà không hỏi đến cùng. Tôi sẽ giữ nguyên cả hai phần ấy.”

“Vậy còn tôi?” Hải Bình hỏi. “Tôi có phải ký gì thêm không?”

“Anh ký để xác nhận đã tự nguyện cho chụp hóa đơn và đã xem phần ghi lời kể của mình. Không phải xác nhận bất kỳ kết luận nào về công trình.”

Hải Bình cúi xuống tờ giấy nhận bản sao. Anh đọc hết một lượt, dừng ở dòng ghi “không tham gia thi công, không chạm vào cấu kiện”.

“Câu này đúng.”

Anh ký tên bên dưới. Hành Chu đưa anh một bản, giữ lại bản còn lại. Sau đó anh trả hóa đơn vào phong bì, không gấp thêm lần nào, rồi đưa lại cho Hải Bình.

“Anh mang về cất như cũ,” Hành Chu nói. “Tôi giữ ảnh để đối chiếu. Nếu cần xem lại bản gốc, tôi sẽ xin phép anh trước.”

Hải Bình nhét phong bì vào túi áo trong. “Anh định tìm gì trong hồ sơ quận?”

“Bản vẽ, biên bản thi công, phụ lục nghiệm thu. Tờ hóa đơn có thể giúp xác định thời điểm giao vật liệu và đơn vị cung ứng. Nó chưa cho biết ai quyết định đổi đường ống, cũng chưa cho biết việc đổi đó ảnh hưởng đến cấu kiện ra sao.”

“Vậy anh chưa thể nói tuyến ống có vấn đề?”

“Chưa. Tôi cần đối chiếu vị trí hiện trạng với bản vẽ, rồi xem hồ sơ và đánh giá của kỹ sư kết cấu. Một hóa đơn không thể thay cho việc kiểm tra.”

Hải Bình đứng dậy. “Mẹ tôi sẽ hỏi anh có tìm ra điều gì không.”

“Anh có thể nói tôi đã chụp hóa đơn. Nội dung trên đó cần được kiểm tra với hồ sơ khác.”

“Bà ấy không thích nghe mấy câu chưa có kết luận.”

“Bà Tôn muốn biết phần nào đã rõ, phần nào còn thiếu. Tôi nghĩ câu trả lời chính xác là vậy.”

Hải Bình cầm túi lên, kéo nút buộc thật chặt. “Tôi cũng không muốn nhà mình bị nói thành người giấu chuyện. Tôi chỉ là thằng nhỏ kiếm được ít tiền, chuyển vài thứ rồi về.”

“Tôi sẽ không viết anh làm việc anh không nhớ hoặc không làm.”

Anh nhìn Hành Chu, vẻ mặt bớt căng hơn nhưng chưa hẳn yên lòng. “Nếu hóa đơn có tên người quen kia thì sao?”

“Ta đọc đúng tên trên giấy. Sau đó tìm hồ sơ xác nhận đơn vị và vai trò của họ.”

“Còn nếu không tìm được?”

“Thì ghi là chưa xác minh được.”

Hải Bình kéo ghế sát vào bàn rồi quay người đi về phía sân. Anh bước qua dãy xe đạp, dừng lại nhường đường cho một bà cụ đẩy xe hàng. Hành Chu nhìn theo đến khi anh khuất sau mái che.

Anh ngồi xuống, mở ảnh trên máy tính bảng. Ngày giao hàng hiện ra ở dòng thứ hai, mực nhòe nhưng vẫn đọc được. Anh phóng lớn rồi đối chiếu với ghi chép của Ngọc Lan về việc đổi tuyến ống. Khoảng thời gian gần nhau, nhưng chưa có tài liệu nào nối hai mốc ấy bằng một quyết định hay một người cụ thể.

Hành Chu mở bản danh mục hồ sơ Thành Thịnh đã giao. Trong đó, ở mục tài liệu chưa cung cấp, có tên các đơn vị từng tham gia sửa chữa phụ trợ. Anh rà theo từng dòng, dò lại tên trên hóa đơn. Tên nhà thầu phụ hiện trên giấy trùng với một đơn vị được nhắc trong danh mục hồ sơ Thành Thịnh chưa cung cấp.