Đường Kẻ Trên Tòa Nhà Sắp Đổ

Chương 15: Lời khai có giới hạn

Mục lục

“Ngày mai con nói với họ cả chuyện cha đã ký.”

Hành Chu nhìn phong bì nằm giữa hai mẹ con. Anh không mang nó đi. Bản sao lá thư đã được chụp, còn Tú Anh vẫn giữ bản gốc cùng phong bì trong chiếc hộp gỗ. Anh khép sổ ghi chép, nhắc lại rằng sẽ ghi rõ lá thư là lời Quốc Bình viết, không phải chứng từ xác nhận việc đính chính từng được gửi.

Tú Anh gật đầu. Hành Chu xếp máy ảnh và tập hồ sơ vào túi. Trước khi anh ra khỏi căn hộ, bà nói:

“Con đừng cố làm cho mọi thứ nghe dễ chịu.”

“Con sẽ nói đúng những gì tài liệu cho phép.”

“Vậy được.”

Cánh cửa khép lại sau lưng anh. Trên cầu thang, mùi thức ăn từ một căn hộ tầng dưới lẫn với mùi ẩm lâu ngày. Hành Chu bước xuống chậm, tay giữ quai túi. Ngày mai anh phải đứng trước cư dân và cán bộ quận, nói về chữ ký của cha mình. Anh chưa biết người ta sẽ hỏi những gì, nhưng anh biết có những câu hỏi không thể trả lời bằng cách đặt các tờ giấy cạnh nhau.

Chiều hôm sau, anh gặp Minh Viễn tại phòng làm việc tạm trong khu nhà. Trên bàn là ảnh hộp kỹ thuật tầng một, bản vẽ lưu trữ và sơ đồ vị trí dầm phụ. Minh Viễn kéo ghế ngồi xuống, chỉnh kính rồi đặt đầu bút lên tấm ảnh.

“Đây là đoạn ống đổi hướng,” ông nói. “Ảnh cho thấy nó chạy sát mặt dưới dầm phụ. Bản vẽ thì thể hiện tuyến đi vòng tránh dầm.”

“Vậy phần mình có thể xác nhận là hiện trạng không trùng bản vẽ.”

“Đúng. Còn ai quyết định đổi, đổi lúc nào, dùng vật liệu nào, thì hai tấm ảnh không trả lời được.” Minh Viễn nhấc bút khỏi mặt giấy. “Mức ảnh hưởng đến kết cấu cũng vậy. Muốn kết luận phải kiểm tra thêm.”

Hành Chu đặt bản chụp hóa đơn của Hải Bình cạnh ảnh hiện trường. Ngày trên hóa đơn gần với khoảng thời gian cư dân nhớ có việc sửa đường ống. Tên nhà thầu phụ trùng với một đơn vị trong danh mục hồ sơ còn thiếu. Những điểm trùng nhau khiến người ta muốn nối chúng thành một câu chuyện hoàn chỉnh, nhưng giữa mỗi điểm vẫn còn một khoảng trống.

“Không đủ để nói vật liệu trên hóa đơn được dùng ở đây,” anh nói.

“Cũng không đủ để nói đơn vị đó đã đổi tuyến.” Minh Viễn gõ nhẹ lên mép hồ sơ. “Nếu chúng ta nói quá một bước, người nghe sẽ tưởng bước đó có giấy tờ chống lưng.”

Hành Chu mở sổ, viết ba dòng: hiện trạng; bản vẽ lưu trữ; phần chưa xác định. Anh đọc từng dòng cho Minh Viễn nghe.

Minh Viễn gật đầu. “Thêm việc chưa tháo lớp che khuất. Ai nghe cũng cần biết mình đã nhìn đến đâu.”

Hành Chu bổ sung câu đó. “Lần khảo sát trước, chúng ta chỉ mở nắp hộp kỹ thuật hiện có.”

“Và thẩm định chéo của tôi khi ấy tập trung vào những ảnh, số đo và ghi chép được đưa ra. Nó không bao trùm phần ống bị che, cũng không bao trùm đánh giá vật liệu ở hai cột.”

“Ghi rõ như vậy trong danh sách kiểm tra.”

Hai người soạn danh sách trên một tờ giấy riêng. Phần đường ống cần khảo sát đoạn bị che khuất theo phương án được duyệt; việc mở phải có người phụ trách và biên bản hiện trường. Dấu chuyển vị ở cầu thang cần được đo lặp theo mốc thống nhất. Hai cột tầng một cần kiểm tra vật liệu, ghi nhận tình trạng bê tông và cốt thép, đồng thời giữ nguyên giới hạn tiếp cận cho đến khi có phương án chống đỡ phù hợp.

Hành Chu ghi bên dưới: kết quả thẩm định chéo trước đó không thay thế các kiểm tra bổ sung này.

Minh Viễn đọc lại rồi ký xác nhận phần danh sách ông cùng lập.

“Câu này đừng rút gọn,” ông nói. “Người ta thường bỏ mất giới hạn khi chép lại.”

“Ý anh là số liệu hay kết luận?”

“Cả hai. Người ta giữ điều nghe có vẻ chắc chắn, bỏ đoạn giải thích vì sao nó chỉ chắc đến mức ấy.”

Hành Chu nhìn chữ ký vừa khô trên giấy. “Tôi sẽ để nguyên.”

Anh lấy bản trình bày cho buổi điều trần ra khỏi túi. Các mục được đánh số theo thứ tự: phương pháp khảo sát; những điểm đã đo; sai lệch sơ đồ vết nứt tại các vị trí cư dân đã đối chiếu; hiện trạng hai cột; tài liệu về đợt cải tạo năm 2003; những việc còn cần kiểm tra. Anh không ghi kết luận rằng toàn bộ tòa nhà an toàn, cũng không ghi rằng cả tòa buộc phải phá dỡ.

“Chỗ này,” Minh Viễn nói, chỉ vào đoạn mô tả hai cột, “nhớ nói rõ đây là tình trạng đã ghi nhận, còn biện pháp chống đỡ phải theo thiết kế. Đừng để người nghe hiểu chúng ta đã duyệt một cách làm cụ thể.”

Hành Chu sửa câu. “Tôi sẽ trình bày rằng cần hạn chế tiếp cận và xử lý theo phương án chuyên môn được thẩm định.”

“Được.”

Anh đưa bản sao hồ sơ lưu trữ ra. Trang danh sách nghiệm thu ghi tên Quốc Bình và chữ ký trong phần liên quan đến hạng mục cải tạo năm 2003. Phiếu kiểm kê xác nhận hồ sơ vật liệu, nhật ký thi công và giấy phép không có trong bộ lưu trữ. Ghi chú viết tắt “Q.B.” nằm ở một trang khác; dòng chữ dừng giữa câu, không chỉ rõ tài liệu nào cần bổ sung.

Hành Chu xếp từng trang vào bìa, không ghép các phần rời thành một hồ sơ liền mạch hơn thực tế. Biên bản của Ngọc Lan được đặt riêng, có trang ghi bà xác nhận chữ ký nhưng không biết giấy có thể được dùng làm căn cứ nghiệm thu. Bản sao hóa đơn Hải Bình cũng có ghi chú về giới hạn: chứng minh ngày giao hàng và tên đơn vị trên hóa đơn, không xác định nơi sử dụng vật liệu hay người quyết định đổi tuyến.

Anh đặt bản sao thư Quốc Bình lên cuối cùng. Bên cạnh là dòng ghi nguồn do Tú Anh ký xác nhận: thư do bà giữ, tìm thấy sau khi chồng mất, không có ngày tháng; cho phép trích phần liên quan đến việc ông ký khi hồ sơ chưa đủ và từng muốn đính chính. Chưa có tài liệu nào xác nhận việc đính chính đã được gửi.

“Hành Chu định đọc câu nào?” Minh Viễn hỏi.

“Chỉ đoạn ông viết mình đã ký khi bị thúc tiến độ dù biết hồ sơ chưa đủ, từng muốn đính chính nhưng chần chừ.”

“Cần nói trước rằng đó là lời trong thư.”

“Tôi sẽ nói. Thư không xác nhận ai đổi tuyến ống, cũng không xác nhận ông đã gửi bản sửa.”Minh Viễn đẩy bản trình bày về phía anh. “Vậy người nghe sẽ tự phân biệt được phần nào là hồ sơ, phần nào là lời riêng.”

Hành Chu không đáp. Anh đặt các tài liệu vào túi theo từng ngăn, dùng tờ phân trang ghi tên và nguồn. Tờ giấy dành cho báo cáo Thành Thịnh vẫn để trống. Báo cáo chỉnh sửa chưa được cung cấp.

Điện thoại rung khi anh vừa khóa ngăn túi. Tin nhắn của Tú Anh hiện lên, hỏi anh đã chuẩn bị xong chưa. Hành Chu gọi lại.

“Mẹ còn muốn thay đổi gì trong phần thư không?” anh hỏi khi bà bắt máy.

“Con định nói thế nào?”

“Con sẽ nêu thư không có ngày tháng, do mẹ giữ và tìm thấy sau khi cha mất. Con trích đoạn ông viết rằng mình đã ký khi hồ sơ chưa đủ, từng muốn đính chính nhưng chần chừ. Con sẽ nói thư không chứng minh việc đính chính đã được gửi.”

Tú Anh im lặng vài giây. “Còn chữ ký?”

“Con đặt thư cạnh danh sách nghiệm thu, nhưng tách riêng nguồn. Hồ sơ xác nhận chữ ký của cha. Thư là lời ông viết về việc ký. Con không gọi thư là chứng cứ kỹ thuật.”

“Con có định nói ông bị thúc tiến độ không?”

“Có, nhưng con sẽ nói đó là điều ông viết trong thư, chưa được tài liệu khác xác nhận.”

“Đừng để người ta nghe thành cha con không có lựa chọn.”

Hành Chu nhìn qua cửa sổ. Mặt ngoài tòa nhà hiện lên sau lớp kính bụi, những ban công chồng lên nhau, vài chiếc áo đang phơi chưa kịp thu vào.

“Con sẽ không nói như vậy,” anh đáp. “Ông đã ký. Lá thư nói ông biết hồ sơ chưa đủ và đã chần chừ. Con sẽ giữ cả hai điều.”

Bà thở ra khe khẽ. “Vậy cứ nói đúng như thế.”

“Con sẽ đem bản sao, không đem bản gốc.”

“Mẹ biết.”

Cuộc gọi kết thúc. Hành Chu ghi vào sổ rằng phạm vi sử dụng thư đã được Tú Anh xác nhận qua điện thoại, rồi đặt bút xuống. Bản gốc vẫn ở nhà mẹ; không có lý do gì để đưa nó khỏi chiếc hộp gỗ. Anh nhìn một lúc vào bản sao, nơi nét chữ của Quốc Bình nghiêng nhẹ về cuối dòng. Sau đó anh lật tờ giấy úp xuống, cất vào ngăn hồ sơ dành cho tài liệu gia đình.

Đến gần tối, tin nhắn từ Duy Khải hiện trên màn hình. Ông gửi lịch điều trần của quận cùng danh sách tài liệu cần nộp. Buổi họp bắt đầu lúc chín giờ sáng hôm sau tại phòng tiếp dân. Danh sách yêu cầu có bản trình bày của nhóm khảo sát, hồ sơ và biên bản liên quan đợt cải tạo, báo cáo của Thành Thịnh, cùng các tài liệu bổ sung mà người tham gia muốn đưa ra.

Trong danh mục của Thành Thịnh, dòng “báo cáo đánh giá hiện trạng và kiến nghị xử lý” được đánh dấu đang chờ chỉnh sửa.

Hành Chu gọi cho Duy Khải.

“Báo cáo chỉnh sửa ngày mai có được nộp không?”

“Đang xử lý,” Duy Khải nói. “Tôi chưa thể hứa bản cuối có đủ phụ lục.”

“Danh sách ghi báo cáo phải nộp.”

“Có thể nộp bản đang cập nhật trước, bản hoàn chỉnh bổ sung sau.”

“Vậy xin ông ghi rõ phiên bản và phần chưa có. Ảnh gốc đầy đủ cũng phải được liệt kê riêng nếu chưa giao.”

Đầu dây bên kia ngừng một nhịp. “Tôi sẽ chuyển yêu cầu cho bộ phận hồ sơ.”

“Cảm ơn ông.”

“Kiến trúc sư Diệp, ngày mai sẽ có nhiều người nghe. Anh nên trình bày trong phạm vi công việc của mình.”

“Tôi sẽ làm vậy.”

“Còn hồ sơ cũ?”

“Tôi sẽ ghi rõ tài liệu nào xác nhận chữ ký, tài liệu nào chỉ là lời trong thư và phần nào chưa thể kết luận.”

Duy Khải không trả lời ngay. Tiếng giấy lật vọng qua điện thoại.

“Được,” ông nói rồi kết thúc cuộc gọi.

Hành Chu lưu lịch họp và danh sách nộp hồ sơ vào máy. Anh in bản trình bày, đối chiếu tên từng tài liệu với nhãn trong túi. Trang chữ ký của Quốc Bình không bị kẹp chung với thư. Biên bản của Ngọc Lan không bị đặt dưới mục “chấp thuận thi công”. Hóa đơn Hải Bình giữ nguyên dòng ghi giới hạn. Ở cuối bản trình bày, phần đề nghị khảo sát bổ sung ghi rõ việc mở phần che khuất phải theo phương án được duyệt, không phải yêu cầu tự ý tháo dỡ.

Anh thu dọn bàn. Trên tờ danh mục của quận, báo cáo Thành Thịnh vẫn chờ chỉnh sửa. Những gì anh chuẩn bị mang đến ngày mai không thể tự lấp vào chỗ trống ấy; nó chỉ có thể chỉ ra chỗ nào đã có căn cứ, chỗ nào chưa.

Hành Chu khép túi hồ sơ. Buổi điều trần sẽ đặt chữ ký của cha anh cạnh báo cáo sai lệch của công ty, trước mặt những cư dân vẫn đang chờ biết mình có phải rời khỏi nhà hay không.