Chương 14: Lá thư không gửi
Mảnh giấy gói đã được trả cho Hải Bình, còn dòng tên nhà thầu phụ vẫn nằm trong danh mục tài liệu Hành Chu ghi là chưa xác minh. Anh khóa sổ, cất máy ảnh vào túi rồi rời mái che. Ngọc Lan và con trai vẫn ngồi bên bàn, mỗi người giữ một cốc nước đã nguội. Anh gật đầu chào họ, không nhắc thêm chuyện số điện thoại cũ. Cuộc gọi không nối được thì chỉ dừng ở đó.
Căn hộ của Tú Anh ở tầng bốn, cửa gỗ sơn nâu đã bạc quanh tay nắm. Hành Chu gõ hai lần. Mẹ mở cửa, nhường lối cho anh vào.
“Con mang bản sao về,” anh nói, đặt túi hồ sơ lên bàn ăn. “Bản chụp ở kho, phiếu kiểm kê và yêu cầu tra cứu bổ sung. Mấy tài liệu này mẹ xem qua, có chỗ nào thuộc bản gốc thì đối chiếu giúp con.”
Tú Anh tháo dây buộc tập giấy, lật từng tờ. Bà không hỏi ngay. Từ bếp vọng ra tiếng ấm nước vừa sôi, rồi tắt.
“Có kết quả gì chưa?”
“Có xác nhận chữ ký của cha nằm trong phần nghiệm thu hạng mục cải tạo năm 2003.” Hành Chu kéo ghế ngồi đối diện. “Nhưng hồ sơ không xác định ông phụ trách việc gì, có biết tuyến ống đổi khác bản vẽ hay không. Cũng không có căn cứ nói ông là người quyết định thay đổi.”
Bà dừng ở trang có dấu kho lưu trữ. Đầu ngón tay chai lướt qua dòng tên Diệp Quốc Bình, không chạm vào con dấu.
“Con đã biết tên ông ấy từ trước.”
“Con biết tên. Hôm nay mới có bản hồ sơ xác nhận chữ ký nằm ở phần nghiệm thu.” Anh nói chậm để mẹ không phải đoán câu trả lời. “Hai việc đó không giống nhau.”
Tú Anh gấp mép một trang bị quăn, đặt nó về đúng chỗ. “Còn ghi chú có chữ viết tắt?”
“Có chữ Q.B., nhưng không xác định được ai viết, lúc nào, gửi cho ai. Cuối dòng bị xước mất. Không biết tài liệu nào được đề nghị bổ sung.”
Bà nhấc mắt khỏi hồ sơ. “Vậy là con vẫn chưa biết cha con đã làm gì sau khi ký.”
“Chưa.”
Ngoài cửa sổ, một chiếc xe đẩy hàng lăn qua lối dưới sân. Bánh xe vấp vào khe lát gạch, kêu cộc một tiếng rồi xa dần. Tú Anh đứng lên, đi đến chiếc tủ thấp cạnh giường. Bà mở ngăn kéo, lấy ra một phong bì màu vàng nhạt cùng tập hồ sơ được buộc bằng dây vải. Khi đặt chúng lên bàn, bà không trao ngay cho con.
“Lá thư mẹ đã nói với con,” bà bảo. “Cha con viết, nhưng không gửi.”
Hành Chu nhìn phong bì. Mặt trước không có tên người nhận. Một vệt mực khô nằm gần mép, nét bút đã nhòe thành đốm.
“Mẹ tìm thấy lúc nào?”
“Sau khi ông ấy mất. Mẹ dọn ngăn kéo bàn làm việc, thấy nó kẹp dưới mấy tờ giấy nháp.” Bà kéo ghế ngồi xuống. “Mẹ đọc một lần, rồi cất đi. Không phải vì muốn giấu con mãi.”
“Vậy vì sao mẹ không đưa cho con?”
Tú Anh giữ hai tay trên mặt bàn. “Mẹ sợ con chỉ nhìn thấy ông ấy hối hận rồi nghĩ mọi chuyện đã xong. Hoặc con đọc tên ông ấy trong hồ sơ rồi chỉ thấy một chữ ký, cho rằng cha con là người xấu nhất trong chuyện này. Mẹ không biết nói thế nào cho đúng.”
“Con có thể tự đọc.”
“Đúng. Mẹ đã để con phải tự đoán nhiều năm.”
Hành Chu không trả lời. Trên bàn, tập hồ sơ cũ vẫn buộc chặt. Mẹ anh đã giữ lá thư qua từng lần chuyển đồ, qua những năm hai người chỉ nói với nhau những việc cần thiết. Anh chạm vào phong bì nhưng chưa mở.
“Mẹ có muốn con đọc không?”
“Đọc ở đây.” Bà đẩy chiếc đèn bàn về phía anh. “Mẹ muốn biết con đọc được gì, chứ không phải nghe người khác kể lại.”
Anh rút lá thư ra. Giấy đã ngả vàng ở nếp gấp, nhưng chữ vẫn rõ. Anh đọc thầm dòng đầu, rồi đến đoạn tiếp theo. Nét chữ của Quốc Bình nghiêng về bên phải, những chữ cuối dòng thường nhỏ dần, như thể người viết muốn nhường chỗ cho câu sau.
“Anh viết ngày nào?” Hành Chu hỏi.
“Không có ngày. Mẹ không biết ông ấy viết trước hay sau lần nằm viện cuối.”
Anh cúi xuống trang giấy. Lá thư viết:
“Anh đã ký biên bản nghiệm thu khi công việc bị thúc tiến độ. Lúc ấy anh biết hồ sơ chưa đủ, nhưng vẫn nghĩ có thể bổ sung sau. Anh muốn làm tờ đính chính, đã viết mấy lần rồi lại cất đi. Cứ nghĩ chờ thêm một ngày sẽ có cách nói dễ nghe hơn. Anh không biết sau đó có ai gửi tờ sửa hay không, cũng không biết ai đã đổi tuyến ống. Nếu ngày nào chuyện này bị hỏi đến, em đừng nói thay anh rằng anh không biết gì. Anh đã ký. Phần còn lại, anh không dám viết thành điều mình chưa tận mắt thấy.”
Hành Chu đọc lại câu cuối. Bên ngoài, tiếng máy giặt của căn hộ kế bên rung nhẹ qua bức tường. Mẹ anh không nhìn anh mà nhìn vào phong bì trống trên bàn.
“Trong thư không có tên hạng mục cụ thể,” anh nói.
“Không.”
“Cũng không nói ông đã gửi tờ đính chính.”
“Ông ấy từng bảo muốn bổ sung.” Tú Anh gấp hai bàn tay lại. “Mẹ chỉ biết lời ông nói, với lá thư này. Mẹ không thấy bản sửa nào được gửi.”
Hành Chu đặt lá thư xuống, ngay cạnh trang hồ sơ xác nhận chữ ký. Một bên là tài liệu lưu trữ có con dấu; bên kia là lời riêng của người đã mất. Chúng cùng nhắc đến việc nghiệm thu, nhưng không thể thay thế cho nhau.
“Cha biết hồ sơ chưa đủ,” anh nói.
“Đó là điều ông viết.”
“Ông muốn đính chính nhưng đã chần chừ.”
“Cũng là điều ông viết.”
“Không thể lấy lá thư này chứng minh ông đã đính chính.”
“Con đừng lấy nó chứng minh quá phần nó nói.”
Tú Anh đưa mắt sang anh. “Mẹ không cần con nói cha vô tội. Mẹ chỉ không muốn người ta dùng một chữ ký để lấp hết những chỗ còn thiếu.”
“Con cũng không muốn.”
“Thế mà bao năm nay con không hỏi mẹ.”Hành Chu đặt bàn tay lên mép giấy. “Mẹ chưa từng nói cha muốn đính chính.”
“Mẹ không nói.”
“Con đã nghĩ mẹ không muốn nhắc đến cha.”
“Còn mẹ nghĩ con không muốn nghe.” Bà nhìn vào tay anh. “Mỗi lần con đến, con hỏi thuốc, hỏi tiền điện, hỏi cửa sổ có dột không. Mẹ tưởng chỉ cần trả lời từng ấy là con có thể về.”
“Con không biết mẹ giữ thư.”
“Mẹ cũng không biết phải đưa nó cho con thế nào.”
Câu nói nằm giữa hai người, không có chỗ để sửa bằng một lời xin lỗi ngắn. Hành Chu rút tay khỏi mép giấy.
“Con giận vì mẹ quyết định thay con rằng con sẽ chỉ thấy một phía.”
“Ừ. Mẹ đã quyết định thay con.” Tú Anh không tránh ánh mắt anh. “Mẹ sợ con nhìn cha như người chỉ biết trốn tránh. Mẹ cũng sợ con thương ông ấy rồi bỏ qua phần ông ấy phải chịu. Mẹ không tìm được cách giữ cả hai điều cùng một lúc.”
“Vậy mẹ im lặng.”
“Đúng.”
“Con cũng im lặng.”
“Con có hỏi đâu.”
“Con nghĩ hỏi cũng không thay đổi được gì.”
“Còn mẹ nghĩ nói ra sẽ làm con càng xa ông ấy.”
Tú Anh vuốt thẳng một nếp gấp trên khăn trải bàn. Bàn tay bà dừng lại, không tiếp tục làm việc gì khác.
Hành Chu nhìn bức thư. Anh từng tin rằng chỉ cần đặt đủ giấy tờ cạnh nhau, sự việc sẽ hiện ra đúng hình dạng. Nhưng mỗi tài liệu chỉ cho phép anh kết luận đến một giới hạn. Hồ sơ xác nhận chữ ký, không xác nhận ý định. Lá thư xác nhận sự hối hận và chần chừ theo lời người viết, không xác nhận một tờ đính chính đã được gửi. Những phần thiếu vẫn là thiếu.
“Ngày mai có buổi điều trần,” anh nói. “Con định nộp danh mục tài liệu gia đình. Trước hết con muốn hỏi mẹ có cho phép đưa lá thư vào đó không.”
“Con sẽ nộp cả lá thư?”
“Con có thể ghi thư do mẹ giữ, cha viết, không có ngày tháng. Nếu được phép trích, con chỉ trích phần liên quan đến việc ông ký và ý định đính chính. Con không đọc toàn văn trước mọi người nếu mẹ chưa đồng ý.”
“Còn nội dung thư?”
“Con sẽ ghi rõ đó là lời trong thư. Tài liệu khác chưa xác nhận ông đã gửi bản sửa. Thư cũng không nói ai đổi tuyến ống.”
Tú Anh im lặng một lúc. Bà cầm lá thư lên, đọc lại đoạn giữa, rồi đặt xuống trước mặt anh.
“Mẹ đồng ý cho con trích phần ấy. Nhưng phải ghi rõ là lời ông viết, chưa có giấy tờ nào xác nhận việc đính chính đã được gửi.”
“Con sẽ ghi đúng giới hạn đó.”
“Đừng gọi nó là chứng cứ kỹ thuật.”
“Con sẽ xếp nó là tài liệu gia đình, tách khỏi hồ sơ nghiệm thu.”
Bà gật đầu. “Vậy mẹ cho con giữ bản sao. Bản gốc để mẹ cất.”
Hành Chu lấy sổ ra, ghi nguồn thư, tình trạng không có ngày tháng và phạm vi mẹ cho phép sử dụng. Anh đọc lại từng dòng cho bà nghe. Tú Anh sửa một chữ: bà không muốn ghi “thư được tìm thấy trong ngăn kéo bàn”, mà muốn ghi rõ bà tìm thấy sau khi Quốc Bình mất. Hành Chu sửa theo lời bà, rồi đưa sổ để bà xem.
Bà đọc hết, ký tên bên dưới phần xác nhận nguồn và phạm vi cho phép. Nét chữ của bà gọn, khác hẳn chữ nghiêng trên lá thư.
“Con sẽ không dùng chuyện cha đã viết thư như thể mọi việc được giải quyết rồi,” anh nói.
“Cũng đừng xóa chuyện ông ấy đã viết.”
“Con hiểu.”
Tú Anh thu những giấy tờ khác vào tập hồ sơ, nhưng để lá thư trên bàn. Hành Chu mở máy ảnh, chụp từng mặt theo đúng khung, không cắt mất mép giấy hay chữ cuối dòng. Anh cho mẹ xem ảnh sau mỗi tấm. Bà không đọc lại toàn bộ, chỉ dừng ở dòng Quốc Bình nhận mình đã ký.
“Ngày mai họ sẽ hỏi con về cha,” bà nói.
“Có thể.”
“Con định trả lời thế nào?”
“Con sẽ nói hồ sơ xác nhận chữ ký ở phần nghiệm thu. Phạm vi trách nhiệm của ông chưa xác định. Nếu nhắc đến thư, con sẽ nói đúng đây là lời ông viết, chưa có tài liệu xác nhận việc đính chính được gửi.”
“Còn chuyện ông bị thúc tiến độ?”
“Con sẽ nói thư viết như vậy, không nói đó là điều hồ sơ đã chứng minh.”
Tú Anh kéo phong bì đến trước mặt. Lần đầu tiên từ khi lấy nó khỏi ngăn kéo, bà cầm lên bằng cả hai tay. Bà nhìn mặt giấy không đề tên người nhận, rồi vuốt phẳng góc bị quăn. Hành Chu đứng dậy, nhưng bà ra hiệu anh ngồi lại.
“Con có thể mang bản sao đi,” bà nói. “Phong bì này để đây.”
Anh gật đầu. Căn phòng không trở nên nhẹ nhõm hơn sau khi lá thư được đọc. Trên bàn vẫn còn tên cha anh trong hồ sơ, nét chữ của ông trên giấy và chữ ký của mẹ bên dưới phần xác nhận. Chỉ có khoảng cách giữa chúng không còn bị lấp bằng điều họ tự đoán.
Tú Anh đẩy chiếc phong bì về phía con: “Ngày mai con nói với họ cả chuyện cha đã ký.”