Chương 12: Phạm vi của một chữ ký
Sáng hôm sau, Hành Chu đến kho lưu trữ quận trước giờ hẹn mười phút. Tờ giấy hẹn anh in từ tối qua nằm trên cùng bìa hồ sơ; con dấu đỏ ở góc hơi nhòe, còn mã hạng mục năm 2003 vẫn đọc rõ.
Cán bộ lưu trữ kiểm tra giấy tờ tùy thân, đối chiếu mã trên màn hình rồi đưa anh một tấm thẻ khách.
“Anh chỉ được chụp những trang trong danh mục đã duyệt. Không bật đèn flash. Nếu có trang bị hạn chế, anh phải hỏi trước.”
“Tôi hiểu.”
Bà xem lại mục lục cũ trên màn hình. “Bộ này từng chuyển kho. Những gì còn lại không đủ như danh mục ban đầu.”
Bà dẫn Hành Chu qua hành lang hẹp đến phòng tra cứu. Trên chiếc bàn dài dưới đèn trắng đã đặt sẵn giá đỡ xốp, găng tay mỏng và một hộp hồ sơ buộc dây. Bà ghi thời gian bàn giao, đọc mã trên nắp hộp rồi mới mở khóa.
“Trong này có danh sách nghiệm thu, biên bản cư dân và vài giấy trình. Hồ sơ vật liệu, nhật ký thi công, giấy phép cải tạo không còn trong bộ.”
“Có phiếu ghi nhận những tài liệu thiếu không?”
“Có phiếu kiểm kê. Nó ghi tình trạng khi nhận bàn giao, không ghi vì sao từng giấy không còn.”
Bà đặt phiếu cạnh hộp. Hành Chu so từng mã với bản sao anh mang theo, ghi số trang vào sổ rồi hỏi cách lật những tờ giấy đã giòn.
“Đỡ cả gáy, đừng kéo ở góc,” bà nói. “Có trang dính nhẹ bên mép.”
Anh đeo găng, kê tấm đỡ dưới hồ sơ. Mỗi lần lật một tờ, anh giữ tay ở hai bên để giấy không võng xuống. Trước khi chụp, anh đặt thẻ mã hồ sơ cạnh trang, chỉnh khung cho thấy đủ bốn mép cùng số trang và dấu lưu trữ. Cán bộ đứng phía bên kia bàn theo dõi, nhắc anh dịch máy ảnh khi bóng đổ lên chữ.
Danh sách nghiệm thu đầy đủ hơn bản sao anh đang có. Tên Diệp Quốc Bình nằm trong phần ký xác nhận hạng mục cải tạo, kèm chức danh kỹ sư giám sát. Hành Chu đọc lại dòng ấy rồi nhìn sang các cột bên cạnh. Không có bảng phân công cụ thể. Không có biên bản riêng cho tuyến thoát nước.
Một số giấy tờ mà biểu mẫu liệt kê không có trong hộp. Anh ghi lại số hiệu từng mục còn thiếu, rồi chụp trang danh sách, trang có chữ ký và trang đóng dấu tiếp nhận. Anh kiểm tra ảnh ngay trên màn hình máy: số trang, mép giấy và nội dung đều nằm trọn trong khung.
“Bộ này xác nhận ông Diệp có tên trong phần nghiệm thu,” cán bộ nói. “Những giấy tờ kèm theo mà biểu mẫu nhắc tới thì không có ở đây.”
“Anh có biết chúng được chuyển sang kho khác không?”
“Danh mục điện tử chỉ ghi những gì đã bàn giao. Tôi không thể nói chúng đang ở đâu.”
Hành Chu phóng lớn dòng có mã phụ lục. Con dấu lưu trữ đè lên một phần số hiệu, nhưng nội dung bên dưới không đủ để chỉ ra phụ lục đó nói về việc gì. Anh chụp thêm một tấm từ góc thấp. Mực dấu vẫn che mất mấy ký tự.
Anh lật sang tập giấy trình. Một trang ghi nhận việc bổ sung tài liệu sau nghiệm thu. Phần đầu được đánh máy, bên dưới có vài dòng viết tay bằng mực xanh. Gần cuối trang, nét mực mảnh bỗng đứt đoạn dưới một vệt giấy xước; không còn chữ nào đọc được ở chỗ ấy. Hai chữ viết tắt “Q.B.” nằm phía dưới.
Nét móc ở chữ B khiến Hành Chu nhớ đến cách cha anh viết trong những tấm thiệp cũ. Sự giống nhau ấy không đủ để xác định ai đã cầm bút.
Anh chụp trang giấy, giữ nguyên toàn bộ khung hình. Khi xem lại, anh thấy mặt giấy đủ rõ, nhưng vệt xước vẫn phủ lên đoạn mực đã mất. Cán bộ kiểm tra trang rồi lắc đầu trước câu hỏi của anh.
“Ngày ở góc này không còn. Số tiếp nhận cũng không thấy.”
“Danh mục ghi trang này được xếp sau biên bản nghiệm thu?”
“Đúng, nhưng thứ tự trong hộp không xác nhận ngày viết.”
“Có ghi ai nhận yêu cầu không?”
“Không thấy tên người nhận trong bản đang lưu.”
Hành Chu chụp cả mặt trước lẫn mặt sau. Mặt sau trống. Anh ghi vào sổ: “Ghi chú đề nghị bổ sung tài liệu sau nghiệm thu; có chữ viết tắt Q.B.; chưa xác định thời điểm, người viết hoặc người nhận; một đoạn mực mất dưới vệt xước.” Anh đọc lại dòng ấy, giữ nguyên sự phân biệt giữa nét chữ và điều tài liệu có thể chứng minh.
Cán bộ đưa anh phiếu kiểm kê. Các mục thiếu được liệt kê theo số thứ tự cũ, không kèm lời giải thích. Hành Chu đánh dấu những tài liệu cần tra cứu: nhật ký công trình, phân công giám sát, hồ sơ vật liệu, biên bản nghiệm thu tuyến ống và giấy phép cải tạo. Anh cũng ghi những cách gọi có thể xuất hiện trong hồ sơ cũ cho giấy tờ điều chỉnh tuyến ống.
“Anh có thể nộp yêu cầu ngay tại quầy,” cán bộ nói. “Ghi rõ mã hạng mục và loại giấy cần tìm. Nếu ghi quá rộng, bộ phận tra cứu sẽ yêu cầu làm rõ.”
“Tôi sẽ tách từng mục.”
Anh ghi yêu cầu xác nhận nơi lưu, tình trạng còn lại và khả năng sao lục. Không có câu nào khẳng định giấy tờ bị lấy đi hay bị cố ý che giấu. Cán bộ đọc qua, chỉ vào dòng anh viết về hồ sơ thay đổi tuyến ống.
“Trong hộp không có mục mang tên này. Anh nên ghi thêm bản vẽ điều chỉnh hoặc biên bản thay đổi thi công, nếu hồ sơ dùng tên khác.”
Hành Chu sửa nội dung, nêu rõ yêu cầu bao gồm mọi giấy tờ liên quan đến việc thay đổi tuyến ống, nếu còn được lưu. Anh để trống phần chưa thể xác nhận thay vì đoán tên tài liệu.
Gần trưa, anh chụp xong những trang được phép sao chụp. Cán bộ rà số ảnh theo danh mục, phát hiện một tấm lọt sang mép trang kế bên không thuộc phạm vi duyệt. Hành Chu xóa ảnh đó trước mặt bà, chụp lại đúng trang rồi ký xác nhận đã trả hồ sơ nguyên trạng.Cán bộ buộc lại hộp, kiểm tra các mép giấy rồi đặt lên giá đẩy.
“Bản quét sẽ được gửi sau khi kiểm tra. Nếu trang nào mờ hoặc thiếu, phiếu sẽ ghi rõ.”
“Cảm ơn bà.”
Ra khỏi phòng tra cứu, Hành Chu đứng ở hành lang và mở sổ. Tên Quốc Bình đã được xác nhận trong phần nghiệm thu, nhưng không có giấy phân công để xác định ông phụ trách phần nào. Không có hồ sơ thi công tuyến ống để biết ông có trực tiếp giám sát việc đổi hướng hay nhận ra sai lệch nào không. Ghi chú có chữ viết tắt Q.B. chỉ là một đầu mối; ngày tháng, người viết và người nhận đều chưa rõ.
Anh gạch dưới dòng mô tả, rồi ghi thêm: “Không đủ căn cứ nói đã gửi đính chính.”
Hành Chu gọi cho Ngọc Lan. Bà bắt máy sau hai hồi chuông.
“Đã xem được hồ sơ chưa?” bà hỏi.
“Danh sách nghiệm thu xác nhận chữ ký của cha tôi nằm trong phần nghiệm thu hạng mục cải tạo năm 2003.”
“Ông ấy phụ trách phần nào?”
“Bộ hồ sơ còn lại không đủ để xác định. Không có bảng phân công chi tiết hay giấy tờ kèm theo. Tôi cũng chưa thể nói ông trực tiếp giám sát việc đổi tuyến ống hoặc biết những sai lệch thi công.”
Đầu dây bên kia lặng đi một lúc.
“Còn biên bản của tôi?”
“Biên bản bà ký thuộc cùng đợt cải tạo. Hồ sơ xác nhận chữ ký, nhưng không ghi người đưa giấy đã giải thích với bà đến đâu.”
“Vậy khi nói với cư dân, cậu nói đúng từng câu như thế.”
“Tôi sẽ trình bày cả tài liệu còn thiếu lẫn giới hạn của nó.”
“Đừng nói nhẹ đi vì sợ tôi khó nghe. Tôi đã ký. Chuyện đó là thật. Nhưng đừng lấy chữ ký ấy để nói cả khu nhà đã chấp thuận mọi việc về sau.”
“Những gì hồ sơ chứng minh được là bà ký biên bản thuộc đợt cải tạo. Nó không chứng minh bà biết phạm vi kỹ thuật hoặc chấp thuận việc đổi tuyến ống.”
“Tôi muốn cậu đọc nguyên văn hồ sơ cho mọi người. Cả phần bất lợi cho tôi.”
Hành Chu tựa vai vào tường. “Tôi sẽ nói bà xác nhận đó là chữ ký của mình, và bà nhớ mình hiểu tờ giấy là xác nhận cư dân đã được thông báo. Hồ sơ không nêu người đưa giấy hay lời giải thích lúc ấy.”
“Được. Đừng bỏ câu nào.”
Bà hỏi anh đã tìm thấy gì về cha. Hành Chu nói có một ghi chú đề nghị bổ sung tài liệu sau nghiệm thu, bên dưới là chữ viết tắt Q.B. Ngày tháng và người nhận không còn xác định được; một vệt xước che mất đoạn mực ở cuối dòng.
“Vậy cứ gọi nó là ghi chú,” Ngọc Lan nói. “Đừng biến nó thành câu chuyện hoàn chỉnh.”
“Đúng.”
“Cư dân cần biết giấy nào còn, giấy nào mất.”
Cuộc gọi kết thúc. Hành Chu ghi lại lời bà trong sổ, không thêm nhận xét của mình vào phần trích lời.
Anh nộp phiếu tra cứu bổ sung theo mẫu của quận, ghi rõ mã hạng mục và các loại giấy cần tìm: giấy phép cải tạo, hồ sơ thi công, biên bản nghiệm thu tuyến ống, bản vẽ điều chỉnh và tài liệu phân công giám sát. Anh đề nghị tra cứu những giấy tờ được nhắc trong danh sách nghiệm thu, kể cả khi chúng mang tên khác. Hệ thống cấp mã tiếp nhận, chưa nêu thời hạn trả lời.
Trở về bàn làm việc, anh tải bộ ảnh đã duyệt, đặt tên từng tệp theo số trang rồi đối chiếu với sổ. Trang có chữ ký Quốc Bình được lưu cùng trang trước và trang sau để giữ nguyên ngữ cảnh. Ghi chú viết tay nằm trong thư mục riêng, kèm lời mô tả rằng chữ viết tắt chưa xác định được người viết. Anh không xếp nó vào nhóm tài liệu chứng minh trách nhiệm.
Anh mở ảnh đoạn ống trong hộp kỹ thuật tầng một. Ống chạy sát dưới dầm phụ, một phần bị lớp che khuất. Bản vẽ lưu trữ lại thể hiện tuyến đi vòng qua hành lang phụ. Hành Chu gửi ảnh cho Minh Viễn cùng tin nhắn hỏi liệu có thể trao đổi về giới hạn đánh giá khi chưa mở lớp che.
Minh Viễn trả lời sau vài phút: “Chiều mai tôi có thể xem ảnh cùng anh. Ta chỉ dựa trên dữ liệu đang có; muốn kiểm tra sâu hơn thì cần phương án tiếp cận được duyệt.”
Hành Chu xác nhận thời gian, ghi vào sổ những thứ cần mang theo: ảnh gốc, bản vẽ lưu trữ và số đo tại chỗ. Cuộc trao đổi không thay được hồ sơ thi công, nhưng có thể giúp họ xác định ảnh hiện trạng cho phép kết luận đến đâu.
Cuối buổi chiều, bản quét từ kho được gửi tới. Hành Chu mở từng tệp theo thứ tự, đối chiếu số trang và dấu lưu trữ. Hai trang có vết mực nhòe; một trang sát mép nhưng chữ ký vẫn còn nguyên. Anh mở đến tờ ghi chú, phóng lớn rồi xoay ảnh để nhìn rõ vệt xước. Trang giấy hiện trọn vẹn trong bản quét. Đoạn cuối dòng cũng mất mực đúng như trong tấm ảnh anh chụp tại kho.
Nét viết đề nghị bổ sung tài liệu dừng lại ngay trước chỗ có thể nêu tên giấy tờ cần tìm. Hai chữ “Q.B.” vẫn còn bên dưới, nhưng không cho biết ai đã nhận lời đề nghị, hay nó đã rời khỏi trang giấy ấy hay chưa.
Hành Chu đặt bản quét cạnh tấm ảnh gốc lưu trong máy. Cả hai đều cho thấy đủ trang; phần bị khuất không nằm ngoài khung hình. Chính vệt xước đã xóa mất đoạn chữ.
Trong bản sao vừa nhận, dòng ghi chú của cha anh đứt đúng trước tên tài liệu cần bổ sung.