Chương 5: Tập giấy của mẹ
Hành Chu kẹp bản sơ đồ đã đánh dấu vào bìa hồ sơ, đặt cạnh thước laser rồi kiểm tra lại khóa túi. Hai vòng tròn quanh chân cột tầng một vẫn lộ qua lớp giấy mỏng. Sai lệch ở những tầng trên đã được ghi thành bảng riêng; hai cột bong bê tông, lộ cốt thép vẫn cần đánh giá thêm. Anh không được để một việc che khuất việc còn lại.
Ngọc Lan khép cuốn sổ bọc vải.
“Bà Tạ muốn giữ một bản biên bản. Ông Lưu cũng vậy.”
“Tôi sẽ gửi bản chụp cho bà Tạ trước,” Hành Chu nói. “Bản có chữ ký tôi sẽ giữ nguyên, không sửa.”
“Được. Còn cột?”
“Phần tiếp theo là đánh giá hai cột và đối chiếu hồ sơ. Khi có kết quả, tôi sẽ cho mọi người xem cách đi đến kết luận.”
Ngọc Lan gật một cái. Bà không bảo anh phải nhanh, cũng không nói đã tin. Hành Chu đeo túi lên vai, nhìn lại căn phòng làm việc tạm. Mấy chiếc ghế nhựa được kê sát tường, trên bàn còn vết phấn trắng rơi từ đầu bút. Anh tắt máy tính, chào những người chưa về rồi bước ra hành lang.
Gần đến căn hộ của mẹ, điện thoại anh rung. Tin nhắn của Duy Khải hiện lên, hỏi liệu hồ sơ bổ sung có thể gửi trong ngày không. Hành Chu trả lời rằng anh chưa nhận được ảnh gốc nguyên khung hình, biên bản hiện trường hay bản vẽ kết cấu. Anh sẽ tiếp tục làm việc khi tài liệu đến. Tin nhắn được gửi đi, màn hình tối lại trong tay anh.
Căn hộ của Diệp Tú Anh nằm ở tầng bốn. Chiếc chậu hành trên bệ cửa sổ nghiêng về phía ngoài, mấy lá xanh vươn qua song sắt. Hành Chu bấm chuông. Bên trong có tiếng dép lê tiến đến, rồi cánh cửa mở ra.
“Con về rồi à?”
“Mẹ.”
Tú Anh tránh sang một bên cho anh vào. Bà mặc chiếc áo len mỏng màu tro, tay còn cầm khăn lau. Trên bàn ăn có một ấm nước và hai chiếc cốc úp ngược. Bà nhìn túi hồ sơ trên vai anh.
“Hôm nay ở dưới nhà lâu?”
“Con vừa đối chiếu xong một số tầng. Còn phải xem hai cột ở tầng một.”
“Ừ. Rửa tay đi rồi uống nước.”
Hành Chu đặt túi cạnh ghế, tháo áo khoác. Trong bếp, vòi nước khép không kín, nhỏ từng giọt vào chiếc chậu nhôm. Anh đưa tay vặn thêm một chút. Tú Anh nhìn động tác ấy rồi quay đi lấy khăn sạch.
“Vẫn rò à?” anh hỏi.
“Chưa đến mức phải thay. Mẹ đặt cái chậu ở dưới, đêm không nghe tiếng nữa.”
Bà đặt cốc lên bàn. Hành Chu ngồi xuống đối diện, chạm tay vào thành cốc còn ấm. Mấy năm qua, mỗi lần anh đến, họ thường nói về những việc có thể kết thúc trong vài câu: bóng đèn hỏng, tiền điện, một lần bà đi khám. Những chuyện còn lại cứ nằm giữa họ, như lối đi hẹp bị đồ đạc chắn ngang.
Anh nhìn quanh căn phòng. Tấm rèm cửa đã bạc màu nhưng được giặt sạch; một chiếc đồng hồ treo tường chạy chậm vài phút. Trên kệ thấp, tấm ảnh gia đình cũ vẫn đặt ở góc trong. Quốc Bình đứng phía sau, một tay đặt lên vai vợ. Hành Chu trong ảnh còn nhỏ, mặc áo sơ mi trắng, nhìn chệch khỏi ống kính. Anh rời mắt khỏi khung hình.
“Mẹ còn nhớ đợt cải tạo năm 2003 không?” anh hỏi.
Tú Anh dừng tay bên ấm nước. Bà rót thêm nước vào cốc mình, không nhìn anh ngay.
“Nhớ.”
“Lúc đó họ sửa những hạng mục nào?”
“Đường ống thoát nước có đổi hướng. Có người nói phải tránh chỗ dầm, đi vòng qua bên kia.” Bà đặt ấm xuống. “Mẹ không nhớ hết những phần khác. Nhiều năm rồi.”
“Có bản vẽ hay biên bản không?”
“Mẹ còn giữ một ít giấy.”
Hành Chu lấy sổ ghi chép từ túi, nhưng chưa mở. “Nếu mẹ đồng ý, con muốn xem để đối chiếu ngày tháng với hạng mục. Con không cần mẹ nhớ những điều không chắc.”
Tú Anh ngước nhìn anh. “Con hỏi về việc trong nhà, hay hỏi về cha con?”
Câu hỏi nằm giữa hai chiếc cốc. Hành Chu nhìn những giọt nước trên thành cốc mình, một giọt đang trượt chậm xuống đĩa lót.
“Con hỏi về đợt cải tạo,” anh nói. “Trong hồ sơ của Thành Thịnh có mã năm 2003. Con cần biết nhà mình còn giữ giấy gì. Phần nào liên quan đến cha, con sẽ ghi đúng phần giấy tờ chứng minh.”
Bà kéo ghế ngồi xuống. Hai bàn tay chai sần đặt lên mặt bàn, các ngón khép lại quanh nhau.
“Năm ấy, họ bảo cư dân ký giấy đồng thuận,” bà nói. “Giấy có mấy trang. Người của đơn vị thi công đứng ở sân, nói sẽ thay đường ống, sửa phần xuống cấp. Họ giải thích nhanh. Mẹ hỏi sửa đến đâu, họ chỉ vào mấy dòng chữ rồi bảo các hộ cứ ký để tiện làm thủ tục.”
“Có ai giải thích phần kỹ thuật không?”
“Có một người cầm bản vẽ, nhưng nói toàn tên hạng mục. Mẹ không hiểu đường ống chạy sát dầm thì có ảnh hưởng gì. Người ta bảo đã tính rồi.” Bà ngừng một lúc. “Mẹ ký.”
“Bà Tôn cũng ký một biên bản đồng thuận.” Hành Chu dừng lại, sửa lời. “Con nghe bà ấy nói về chuyện ký, nhưng chưa xem giấy. Bà ấy bảo khi đó không được giải thích đầy đủ.”
Tú Anh cúi nhìn hai bàn tay. “Ngọc Lan lúc nào cũng hỏi người ta đến cùng. Chắc chuyện ấy làm bà ấy day dứt lâu rồi.”
“Bà ấy không nói mình không chịu trách nhiệm.”
“Thế thì tốt.” Bà ngẩng lên. “Ký rồi không thể nói như chưa ký. Nhưng người ta cũng phải nói rõ họ đưa cho mình ký cái gì.”
Hành Chu ghi lại trên sổ: “Theo lời Diệp Tú Anh, cư dân được yêu cầu ký giấy đồng thuận; phần kỹ thuật được giải thích qua loa.” Anh ghi ngày nghe kể, rồi đọc lại cho bà nghe.
“Con viết là mẹ nói vậy?”
“Vâng. Chưa có giấy đối chiếu thì con chỉ ghi đây là lời kể.”
“Đúng.”
Bà không yêu cầu anh xóa câu nào. Hành Chu khép sổ. Anh biết có những câu ngắn dễ nói hơn câu hỏi anh thực sự muốn đặt ra. Anh có thể hỏi cha đã nói gì về công trình, có từng kể chuyện chữ ký hay không. Nhưng mẹ anh vừa nhắc đến giấy tờ của cư dân; anh không muốn biến câu hỏi về hồ sơ thành một cuộc truy hỏi khác, không có gì để bà dựa vào ngoài ký ức.
“Con chỉ cần xem giấy liên quan đến sửa chữa,” anh nói. “Nếu mẹ không muốn đưa, con có thể xin hồ sơ qua bên lưu trữ.”“Có biên bản. Cũng có hóa đơn sửa chữa.” Tú Anh đứng lên, đi về phía chiếc tủ gỗ sát tường. “Mẹ cất từ lâu rồi. Không biết có đủ không.”
Bà mở ngăn dưới cùng. Bên trong là khăn trải bàn gấp gọn, một hộp kim chỉ và vài chiếc túi vải. Bà lấy chúng ra, đặt lên ghế. Phía sau ngăn tủ có một tập giấy buộc bằng dây bông đã ngả vàng. Bà kéo nó ra thật chậm; một góc bìa mắc vào thành gỗ, làm xấp giấy bên trong xô lệch.
Hành Chu nhổm người dậy.
“Để con.”
“Không sao.” Tú Anh giữ tập giấy bằng cả hai tay, gỡ góc bìa khỏi mép ngăn rồi đặt lên bàn. “Mẹ chưa mở nó lâu rồi.”
Bà ngồi lại, nhưng không tháo nút dây. Sợi dây đã sờn, thắt thành một nút dẹt. Tập hồ sơ cũ đến mức mặt bìa hơi cong lên ở giữa. Bên dưới dây là mép một tờ giấy vàng, in dấu mực xanh đã nhòe. Hành Chu không với tay lấy.
“Mẹ giữ những thứ này từ lúc nào?”
“Sau đợt sửa chữa. Mẹ nghĩ có ngày sẽ cần đến.”
“Vì sao mẹ không đưa cho con?”
Tú Anh vuốt nhẹ một nếp gấp trên mặt bìa. Bà làm việc ấy hai lần, như thể đang cố ép phẳng một vết nhăn không chịu phẳng.
“Mẹ không biết đưa lúc nào,” bà nói. “Con đi học xa, rồi về làm việc. Mỗi lần con gọi, mẹ lại nghĩ nếu nói ra thì con sẽ hỏi tiếp. Mẹ không biết trả lời thế nào.”
“Con có thể chỉ hỏi về giấy tờ.”
“Mẹ biết.” Bà nhìn anh. “Nhưng giấy tờ này không chỉ có đường ống. Có tên cha con.”
Hành Chu không đáp. Ngoài cửa sổ, tiếng bánh xe đẩy lăn trên nền sân rồi xa dần. Trong căn hộ, vòi nước lại nhỏ một giọt xuống chậu nhôm. Tú Anh nghe thấy, quay đầu về phía bếp. Bà không đứng dậy.
“Con đang làm việc ở chính nơi mẹ sống,” bà nói. “Mẹ biết trước sau gì con cũng nhìn thấy mã ấy.”
“Con đã thấy tên cha trong danh sách nghiệm thu, nhưng chưa có bản đầy đủ để biết chữ ký thuộc hạng mục nào.”
Bàn tay Tú Anh dừng trên mặt bìa.
“Con chưa biết nhiều hơn những gì trong danh sách?”
“Chưa. Con đã xin sao lục hồ sơ đầy đủ. Khi có tài liệu, con sẽ đối chiếu phạm vi, phụ lục và ngày tháng. Con không thể chỉ nhìn một cái tên rồi kết luận.”
“Mẹ cũng không biết cha con đã ký phần nào.”
Hành Chu nhìn lại khung ảnh trên kệ. Trong ảnh, cha anh cười rất nhẹ. Anh nhớ lúc nhỏ từng thấy ông ngồi bên bàn ăn, nắn nót những con số vào sổ công trình. Có lần ông mang về một chiếc thước gấp bằng kim loại, đặt lên tay con trai rồi bảo đừng bao giờ đoán khi có thể đo. Nhưng trí nhớ ấy không giúp anh biết ông đã ký gì, hay đã im lặng vì lý do nào.
“Mẹ có nhớ ông ấy từng nói chuyện cải tạo không?” anh hỏi.
Tú Anh lặng đi. Bà không cúi xuống tập giấy nữa.
“Có lúc ông ấy nói muốn bổ sung một tờ đính chính. Mẹ hỏi sao không làm, ông ấy bảo để sau.” Bà đưa tay chạm mép cốc. “Sau đó ông ấy không nhắc lại.”
“Khi nào?”
“Mẹ không nhớ rõ. Có thể là cuối năm ấy, cũng có thể muộn hơn. Mẹ không muốn đoán ngày.”
“Con sẽ ghi là mẹ nhớ ông ấy từng nói muốn đính chính, chưa xác định thời điểm.”
“Đừng vội ghi.” Bà rút tay về. “Đó là chuyện mẹ nhớ. Nếu tập giấy có ngày, con hãy nhìn trước.”
Hành Chu đặt bút xuống. “Được. Con sẽ chờ xem giấy.”
“Con không sợ chuyện của cha ảnh hưởng đến việc làm của con à?”
Anh im lặng một nhịp. Trong nhiều năm, anh vẫn tin chỉ cần giữ đúng số đo và giới hạn của từng kết luận thì phần còn lại sẽ thuộc về người khác. Nhưng tên cha nằm trong một danh sách nghiệm thu, còn nhà mẹ anh vẫn đứng trên những cột cần đánh giá. Anh không thể gạch bỏ một trong hai điều để làm câu chuyện dễ chịu hơn.
“Con sợ,” anh nói. “Nhưng con không thể ghi khác đi chỉ vì sợ.”
Tú Anh nhìn anh, đôi mắt không đỏ, cũng không tránh né. Bà đặt hai bàn tay hai bên tập giấy.
“Mẹ không giữ nó để bắt con đứng về phía ai.”
“Con biết.”
“Con có thể xem biên bản và hóa đơn. Nhưng nếu có thứ gì mẹ không nhớ, mẹ sẽ không nói bừa.”
“Con cũng không cần mẹ nói bừa.”
Một khoảng yên lặng rơi xuống. Hành Chu ngồi thẳng lưng, hai tay để trên đầu gối. Anh không hỏi thêm về chữ ký của cha, không nhắc bà phải đưa tập giấy. Mẹ anh có thể cất nó lại ngay lúc này. Anh sẽ xin hồ sơ ở nơi lưu trữ và ghi nhận rằng mình đã đề nghị xem bản sao, nhưng chưa nhận được. Việc ấy mất thời gian, song ít nhất không buộc bà phải kể điều bà chưa sẵn sàng nói.
Tú Anh đưa mắt về phía túi hồ sơ của anh. “Hôm nay con có mang bản ghi chép về không?”
“Có ghi lại lời cư dân và các phép đo. Những tài liệu đó con phải giữ cùng hồ sơ khảo sát.”
“Còn giấy nhà mình, con cũng giữ cùng hồ sơ à?”
“Con sẽ lập danh mục. Nếu mẹ chỉ cho xem, con ghi là đã xem; nếu mẹ cho con một bản sao, con sẽ ghi rõ bản sao do mẹ cung cấp. Bản gốc vẫn ở đây, nếu mẹ muốn.”
Bà gật đầu, chậm rãi. Hành Chu nghe kim đồng hồ trên tường nhích thêm một phút. Trước đây, anh từng nghĩ im lặng nghĩa là không có gì để nói. Bây giờ, anh hiểu một người có thể cất lời trong một tập giấy nhiều năm, chỉ vì chưa tìm được lúc nào để mở nó.
Tú Anh đưa tay đến nút dây, giữ yên một lúc rồi mới luồn ngón tay vào dưới vòng bông. Hành Chu không nhích lại gần. Sợi dây căng ra, để lộ mép những tờ giấy đã ố màu. Bà tháo nút dây quanh tập hồ sơ, rồi đẩy nó về phía Hành Chu.