Chương 3: Chữ ký trong danh sách
Hành Chu đặt ảnh toàn cảnh cạnh sơ đồ, ngón tay dừng trên dòng ghi tầng ba. Vết nứt gần hai mét nằm ở đó, trong khi dấu đỏ của Thành Thịnh chỉ sang tầng hai. Bên mép bàn, những tệp ảnh bổ sung Duy Khải đã đưa vẫn còn xếp thành một chồng.
Ngọc Lan nhìn xuống sơ đồ.
“Hiện trường chưa khớp với vị trí trên bản này,” bà nói. “Còn vì sao lệch thì phải chờ đối chiếu.”
“Đúng. Tôi đã ghi rõ phần nào xác nhận được, phần nào chưa.”
“Còn tệp ảnh nguyên bản, có đủ thông tin chụp và toàn khung hình, họ gửi chưa?”
“Chưa. Những ảnh anh Khải đưa là ảnh bổ sung, nhưng vài tấm bị cắt mất mốc cửa hoặc bảng tầng. Tôi vẫn cần tệp nguyên bản để đối chiếu.”
Ngọc Lan khép cuốn sổ bọc vải. “Được. Tầng một có hai cột người ta bảo bị bong thêm. Tôi dẫn anh xuống.”
Hành Chu gom ảnh vào bìa nhựa, cất thước laser và sổ đo vào túi. Họ vừa ra khỏi phòng làm việc tạm thì ông Lưu từ hành lang đi tới. Chiếc ô gấp cũ nằm trong tay ông.
“Diệp công, cột cạnh phòng xe đạp ấy. Sáng nay tôi quét dọn, thấy mấy miếng bê tông dưới đất.”
“Ông có chạm vào cột không?”
“Không. Tôi chỉ quét quanh chân cột. Mấy miếng kia đã nằm sẵn.”
“Ông chỉ giúp tôi chỗ đó.”
Ngọc Lan gọi bà Tạ đang đứng gần cửa sổ. Bà Tạ kéo túi đồ sát vai rồi đi theo. Hành Chu xuống trước, giữ máy ảnh trong tay. Ở chiếu nghỉ tầng một, mùi ẩm pha với mùi kim loại gỉ. Một vệt nước mảnh chạy men theo chân tường, khuất dưới cánh cửa phòng chứa đồ.
Cột thứ nhất nằm cạnh lối vào phòng xe đạp. Bê tông bong ở chân thành một mảng không đều, để lộ vài đoạn cốt thép sẫm màu. Một mảnh bê tông nhỏ nằm trên nền, lẫn bụi xám và lá khô. Hành Chu chưa chạm vào cột. Anh nhìn lên dầm, kiểm tra chỗ tiếp giáp với trần, rồi nhìn sang mép tường và lối qua cầu thang. Không có rào chắn. Chiếc xe đạp dựng gần đó, giỏ xe chạm vào tấm biển phòng cháy đã bạc màu.
“Xe này của nhà nào?” anh hỏi.
“Nhà bà Trương tầng hai,” Ngọc Lan đáp. “Tôi đã nhắc bà ấy dời vào trong, nhưng chỗ để chật.”
“Trước khi đo, cần dọn xe ra xa cột. Mọi người cũng tránh đứng dưới phần bê tông bong.”
Ngọc Lan gọi một cư dân đang đẩy xe hàng. Người đó dừng lại, nghe bà giải thích rồi cùng bà dắt chiếc xe đạp vào sát hàng xe bên trong. Hành Chu đặt bảng tạm trên nền, viết: “Đang khảo sát, xin tránh đứng sát cột.” Ông Lưu đứng ngoài cửa phòng xe đạp, bà Tạ lui về phía cầu thang.
“Làm thế này người ta mới biết vì sao phải tránh,” Ngọc Lan nói.
Hành Chu đặt thước tỷ lệ cạnh vùng bê tông bong, căn sao cho thước và toàn bộ chân cột cùng nằm trong khung hình. Anh chụp ảnh rộng, lấy cả bảng số tầng, góc tường và cửa phòng xe đạp; sau đó mới chụp cận cảnh phần cốt thép lộ ra.
“Ông Lưu, khoảng bảy giờ sáng nay ông thấy gì?” anh hỏi.
“Tôi xuống lấy xe đẩy thì thấy miếng bê tông nằm dưới chân cột. Không biết nó rơi lúc nào.”
Hành Chu ghi vào sổ rằng khoảng bảy giờ ông Lưu nhìn thấy mảnh bê tông trên nền. Anh ghi riêng thời điểm ông kể lại, cùng tên những người có mặt. Ông không viết rằng mảnh vừa rơi.
Anh đo chiều cao và bề ngang vùng bong bằng mi-li-mét, rồi đánh dấu vị trí từng đoạn cốt thép lộ ra trên sơ đồ hiện trạng. Vệt ẩm quanh chân cột lan đến đường ron sàn, nhưng đứt quãng; một số chỗ sẫm màu, những chỗ khác đã khô. Anh chụp mặt nền và chân tường riêng, không ghi vệt nước thành dấu hiệu của cột nếu chưa xác định được nguồn.
“Có ai thấy nước chảy ra từ cột không?” anh hỏi.
“Không thấy chảy,” bà Tạ nói. “Nhưng hôm mưa, chỗ này ướt lâu hơn.”
“Bà nhớ lần gần nhất là khi nào?”
“Tuần trước. Tôi không dám nói hôm nào bắt đầu.”
Hành Chu ghi đó là lời bà Tạ kể, không nhập chung với số đo và quan sát trong buổi sáng. Anh dùng thước laser đo khoảng cách từ cột đến mép tường và khung cửa phòng xe đạp, ghi các mốc để lần sau có thể dựng lại đúng góc chụp.
“Đo thế này có biết cột còn chắc không?” ông Lưu hỏi.
“Không.” Hành Chu đứng lên. “Ảnh và số đo cho biết bê tông bong ở đâu, dài rộng thế nào, cốt thép lộ ra đến mức nào. Chỉ những dữ liệu đó chưa đủ để kết luận cột còn chịu lực ra sao.”
Ông Lưu nhìn về phía cầu thang. “Người ta dán giấy di dời cả tòa. Nhà tôi ở tầng bốn. Nếu hai cột này có vấn đề, chúng tôi có được ở lại không?”
Bà Tạ nắm chặt quai túi. “Tôi cũng muốn biết tòa nhà có thể ở lại hay không.”
Hành Chu nhìn về cột thứ hai, khuất sau bức tường ngăn thấp và mấy thùng hàng kê sát chân.
“Dữ liệu hiện có chưa đủ để trả lời cho cả tòa nhà,” anh nói. “Hai cột tầng một cần được đánh giá kỹ hơn. Trong lúc chờ, khu vực sát chân cột nên hạn chế tiếp cận. Việc các hộ có phải di dời hay không phải dựa trên đánh giá đầy đủ và quyết định của cơ quan có trách nhiệm.”
“Vậy là chưa biết,” ông Lưu nói.
“Đúng. Tôi không thể nói chắc khi chưa có căn cứ.”
Ngọc Lan nhìn bảng tạm. “Cột thứ hai cũng xem hôm nay chứ?”
“Có.”
Họ vòng qua mấy thùng hàng. Hành Chu đề nghị chủ nhà di chuyển chúng trước khi kiểm tra. Một người đàn ông định dùng chân đẩy thùng, nhưng Ngọc Lan ngăn lại.
“Đừng đá. Trong đó có đồ.”Hai người cùng khiêng thùng sang sát bức tường đối diện. Cột thứ hai có mảng bong nhỏ hơn, chạy dọc một cạnh chân cột. Hành Chu chụp toàn cảnh, đặt thước tỷ lệ rồi chụp cận cảnh. Anh ghi tình trạng lớp sơn, vệt ẩm và những chỗ nền đổi màu. Khi dùng đầu bút chạm nhẹ vào phần bê tông còn nguyên để xem bề mặt, anh dừng trước đường nứt, không gõ mạnh lên cột.
“Chỗ này cũng không nên để xe chắn,” anh nói.
Ngọc Lan ghi vào sổ. “Tôi sẽ báo các hộ.”
“Bà ghi giúp thời điểm dọn và người xác nhận. Khi đo lại, mình cần biết giữa hai lần có thay đổi gì.”
“Được. Anh cũng ghi rõ hôm nay chụp những gì.”
“Tôi sẽ đưa số ảnh vào biên bản.”
Trở lại phòng làm việc tạm, Hành Chu chuyển ảnh từ máy ảnh sang máy tính, xếp thành hai thư mục theo vị trí: cột cạnh phòng xe đạp và cột phía hành lang. Mỗi thư mục có ảnh toàn cảnh, ảnh kèm thước tỷ lệ và ảnh cận. Anh nhập số đo và ghi những vệt ẩm quan sát được trên nền quanh chân cột, rồi tách riêng lời kể của ông Lưu và bà Tạ. Cuối mỗi mục, anh ghi giới hạn của lần khảo sát.
Ngọc Lan ngồi đối diện, nhìn màn hình.
“Dòng này ghi ‘bê tông bong, lộ cốt thép’. Có cần ghi màu thép không?”
“Có. Tôi ghi màu sẫm như quan sát được, nhưng không suy ra mức độ ăn mòn chỉ từ màu.”
“Còn chuyện trời mưa?”
“Tôi ghi là lời bà Tạ kể, không phải kết quả đo.”
Hành Chu đọc từng mục thành tiếng. Ngọc Lan thỉnh thoảng dừng anh lại.
“Đừng ghi ‘người dân phản ánh’. Chỗ này là tôi nghe bà Tạ kể.”
Anh sửa. Ở dòng tiếp theo, “mảnh bê tông rơi” được đổi thành “ông Lưu thấy mảnh bê tông nằm trên nền vào khoảng bảy giờ”. Bà nghe hết rồi gật đầu.
Sau khi kết thúc biên bản sơ bộ về hai cột, Hành Chu gọi cho Duy Khải, báo rằng các cột đã được ghi nhận và cần đánh giá thêm. Những dữ liệu thu được chưa đủ để kết luận tình trạng toàn tòa. Duy Khải gọi lại gần như ngay lập tức.
“Anh đã đo xong chưa?”
“Đã ghi nhận hiện trạng hai cột. Tôi còn cần đối chiếu hồ sơ cải tạo và tìm bản vẽ kết cấu, nếu có.”
“Phần đó có thể làm sau. Trước mắt tôi cần anh xác nhận có phải toàn bộ tòa số 17 phải di dời hay không.”
“Hiện giờ tôi chỉ có thể đề nghị hạn chế tiếp cận khu vực sát hai cột trong lúc đánh giá tiếp. Tôi chưa thể xác nhận toàn bộ tòa phải phá dỡ hoặc có thể tiếp tục sử dụng.”
Đầu dây bên kia lặng đi một lúc.
“Tôi sẽ gửi thêm danh mục hồ sơ cũ. Nhưng phải có thời hạn.”
“Anh gửi đủ tài liệu trước. Tôi sẽ ghi rõ tiến độ và phần còn thiếu.”
Hành Chu ngắt cuộc gọi, mở danh mục hồ sơ Thành Thịnh đưa từ đầu. Anh tìm mã hạng mục cải tạo năm 2003. Một dòng ghi tên hạng mục, mã lưu trữ và chữ “nghiệm thu”. Anh dò sang danh mục bản sao được phép tra cứu, rồi tìm thấy số tập tương ứng.
Tờ danh sách mỏng nằm giữa hai trang kê mục lục. Góc trên bị gấp, nhưng các dòng tên vẫn đọc được. Hành Chu cúi sát xuống. Đến dòng thứ tư, ngón tay anh dừng lại.
Diệp Quốc Bình.
Anh nhận ra cái tên ấy trước cả khi đọc hết. Cha anh từng ký tên vào những hồ sơ ở nhà; cái tên trên danh sách giống hệt cái tên trong ký ức. Hành Chu nhìn ngày tháng, rồi đối chiếu mã công việc với mã trên hồ sơ cải tạo. Ngày nghiệm thu nằm cuối năm 2003. Mã công việc trùng nhau, nhưng danh sách không có phần mô tả hạng mục hay phụ lục đi kèm.
Anh đặt bút xuống, cẩn thận ghi bên lề: “Xin sao lục bản đầy đủ; xác minh hạng mục, phạm vi chữ ký và phụ lục.” Tên cha vẫn nằm trước mắt anh. Chữ ký ấy cho biết Quốc Bình đã tham gia nghiệm thu, nhưng chưa cho biết chính xác phần việc nào được xác nhận.
Ngọc Lan nhận ra anh dừng bút lâu hơn thường lệ.
“Diệp công, có chuyện gì?”
“Trong danh mục hồ sơ cũ có một điểm cần kiểm tra.”
“Liên quan đến tòa nhà?”
“Có thể. Tôi phải xem bản đầy đủ mới biết.”
Bà nhìn tờ giấy. “Anh cần xin sao lục ở đâu?”
“Bộ phận lưu hồ sơ của quận. Tôi sẽ nộp yêu cầu theo thủ tục.”
“Ghi vào biên bản là đã xin chưa?”
“Chưa. Tôi sẽ ghi sau khi nộp.”
Ngọc Lan khép cuốn sổ. “Đừng để người ta bảo mình đã biết mà không nói.”
“Tôi sẽ ghi rõ việc gì đã thấy và việc gì còn phải xác minh.”
Hành Chu xếp danh mục vào bìa hồ sơ, giữ riêng trang cần sao lục. Anh không nói với Ngọc Lan rằng người ký tên là cha mình. Danh sách trước mặt xác nhận một điều, nhưng chưa đủ để anh biết chữ ký ấy bao trùm đến đâu. Ngoài hành lang, có tiếng dép chậm rãi đi qua rồi dừng trước một cánh cửa.
Anh nhìn lại dòng tên đã đánh dấu. Tên Diệp Quốc Bình nằm trong danh sách nghiệm thu hạng mục cải tạo năm 2003.